Doradca handlowy 24h: 603 339 988
Doradca handlowy 24h: 603 339 988
Pożar w firmie często kojarzy się z halą produkcyjną, magazynem chemikaliów lub zakładem, w którym wykorzystuje się materiały łatwopalne. W praktyce zagrożenia pożarowe występują również w biurowcach, obiektach handlowych, serwerowniach czy magazynach, w których nie prowadzi się żadnych procesów uznawanych powszechnie za szczególnie niebezpieczne.
Źródłem zapłonu może być uszkodzona instalacja elektryczna, przegrzane urządzenie, niewłaściwie użytkowana ładowarka, prace z użyciem otwartego ognia albo błąd popełniony podczas codziennej pracy.
Dlatego skuteczna ochrona przeciwpożarowa nie zaczyna się od zamontowania czujki czy zawieszenia gaśnicy na ścianie. Pierwszym krokiem jest rozpoznanie zagrożeń występujących w konkretnym obiekcie. Dopiero na tej podstawie można dobrać zabezpieczenia, które pozwolą ograniczyć ryzyko powstania pożaru, możliwie szybko go wykryć i uruchomić odpowiednią reakcję.
Z tego artykułu dowiesz się:
●jakie są najczęstsze zagrożenia pożarowe w miejscu pracy,
●które urządzenia, materiały i sytuacje zwiększają ryzyko powstania pożaru,
●jak ograniczyć ryzyko pożaru dzięki odpowiednim procedurom i zabezpieczeniom technicznym,
●jak działa system sygnalizacji pożaru i z jakich elementów może się składać,
●czym jest monitoring pożarowy i jaką rolę odgrywa w przekazywaniu informacji o zagrożeniu,
●na co zwrócić uwagę, oceniając poziom ochrony przeciwpożarowej w swojej firmie.
Zagrożeniem pożarowym nie jest wyłącznie pojawienie się otwartego ognia lub dymu. To również sytuacje, urządzenia, materiały i zachowania, które zwiększają prawdopodobieństwo zapłonu lub mogą przyspieszyć rozwój pożaru.
W środowisku pracy można wyróżnić kilka podstawowych grup takich zagrożeń.
Zagrożenia techniczne wynikają m.in. ze stanu instalacji elektrycznych, maszyn i urządzeń grzewczych, awarii urządzeń czy niewłaściwego użytkowania akumulatorów.
Zagrożenia organizacyjne i związane z zachowaniem ludzi to m.in. nieprzestrzeganie procedur, niewłaściwe prowadzenie prac pożarowo niebezpiecznych, palenie w niedozwolonych miejscach, zastawianie dróg ewakuacyjnych czy brak reakcji na zauważone usterki.
Istotne są także zagrożenia wynikające z charakterystyki samego obiektu – sposobu jego użytkowania, ilości i rodzaju materiałów palnych, rozwiązań konstrukcyjnych czy podziału na strefy pożarowe.
Oznacza to, że ryzyko powinno być oceniane indywidualnie. Innych zabezpieczeń będzie wymagało biuro, innych hala produkcyjna, a jeszcze innych magazyn wysokiego składowania czy serwerownia.
Skuteczne ograniczanie ryzyka wymaga przede wszystkim rozpoznania miejsc i sytuacji, w których może pojawić się źródło zapłonu. W zakładach pracy szczególną uwagę warto zwrócić na kilka obszarów.
Uszkodzona izolacja przewodów, przeciążone obwody, niesprawne urządzenia, luźne połączenia czy prowizorycznie wykonane instalacje zwiększają ryzyko powstania pożaru.
Nie jest to problem ograniczony do obiektów przemysłowych. Instalacje i urządzenia elektryczne występują praktycznie w każdym miejscu pracy, dlatego znaczenie mają zarówno ich prawidłowa eksploatacja, jak i wymagane kontrole oraz szybkie usuwanie zauważonych usterek.
Zapach przegrzanego tworzywa, nietypowe nagrzewanie się gniazdka czy powtarzające się zadziałanie zabezpieczeń nie powinny być traktowane jako drobna niedogodność, lecz jako sygnał wymagający sprawdzenia.
Silniki, piece, urządzenia grzewcze, maszyny produkcyjne czy urządzenia wykorzystywane do obróbki materiałów podczas pracy mogą wytwarzać znaczne ilości ciepła.
Brak konserwacji, niewłaściwa eksploatacja lub awaria mogą doprowadzić do nadmiernego wzrostu temperatury. Jeżeli w pobliżu znajdują się pyły, oleje, opakowania, tworzywa sztuczne lub inne materiały palne, ryzyko dodatkowo rośnie.
Znaczenie ma więc nie tylko stan techniczny samej maszyny, ale również sposób organizacji jej otoczenia.
Paliwa, rozpuszczalniki, farby, gazy techniczne czy określone substancje chemiczne wymagają szczególnej ostrożności podczas przechowywania i użytkowania.
Materiałem, który może uczestniczyć w rozwoju pożaru, jest jednak również papier, karton, drewno, tworzywa sztuczne czy odpady produkcyjne.
Dlatego materiały palne powinny być przechowywane zgodnie z wymaganiami dotyczącymi danego obiektu i w odpowiedniej odległości od potencjalnych źródeł zapłonu.
Spawanie, lutowanie, cięcie czy szlifowanie metalu mogą powodować powstawanie iskier i wysokiej temperatury.
W takich przypadkach istotne jest odpowiednie przygotowanie stanowiska, usunięcie lub zabezpieczenie materiałów palnych, zapewnienie potrzebnego sprzętu gaśniczego oraz kontrola miejsca wykonywania prac zgodnie z obowiązującymi procedurami.
Trzeba również pamiętać, że zagrożenie nie zawsze znika razem z wyłączeniem urządzenia. Zarzewie ognia może rozwijać się w miejscu, które na pierwszy rzut oka pozostaje niewidoczne.
Pozostawione bez nadzoru urządzenie, palenie w niedozwolonym miejscu, zastawienie dojścia do gaśnicy czy zignorowanie usterki mogą zwiększyć ryzyko powstania lub rozwoju pożaru.
Nie oznacza to jednak, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo można sprowadzić do stwierdzenia, że „pracownik powinien uważać”.
Ryzyko błędu ludzkiego ogranicza się przede wszystkim poprzez właściwą organizację pracy, czytelne procedury, szkolenia, przeglądy oraz rozwiązania techniczne wspierające wykrywanie niebezpiecznych sytuacji i reakcję na nie.
W firmach przybywa urządzeń wykorzystujących akumulatory litowo-jonowe. Są to nie tylko laptopy i telefony, ale także elektronarzędzia, wózki magazynowe, pojazdy elektryczne czy magazyny energii.
Uszkodzenie ogniwa, jego przegrzanie albo niewłaściwe ładowanie może w określonych warunkach prowadzić do tzw. rozbiegu cieplnego. Dlatego sposób przechowywania, ładowania i eksploatacji takich urządzeń również powinien być uwzględniony podczas oceny ryzyka pożarowego.
Nie. Sposób zabezpieczenia obiektu zależy m.in. od jego przeznaczenia, wysokości, sposobu użytkowania, liczby osób znajdujących się wewnątrz oraz rodzaju i ilości materiałów palnych.
Znaczenie mają również klasy odporności pożarowej i ogniowej budynków. Warto jednak rozróżnić te dwa pojęcia.
Przepisy określają klasy odporności pożarowej budynków lub ich części oznaczone literami od A do E. Z kolei odporność ogniowa odnosi się do konkretnych elementów budynku, takich jak konstrukcja nośna, stropy czy ściany. Wymagania opisuje się m.in. za pomocą parametrów R, E i I, odnoszących się odpowiednio do nośności, szczelności i izolacyjności ogniowej.
W praktyce odpowiednio zaprojektowane elementy i oddzielenia przeciwpożarowe mają ograniczać rozwój pożaru i jego przenoszenie się do kolejnych części obiektu oraz zapewniać warunki niezbędne do ewakuacji i prowadzenia działań ratowniczych.
Skuteczna ochrona przeciwpożarowa opiera się na kilku uzupełniających się warstwach. Jej zadaniem jest:
1. ograniczenie prawdopodobieństwa powstania pożaru,
2. możliwie wczesne wykrycie zagrożenia,
3. skuteczne alarmowanie osób znajdujących się w obiekcie,
4. ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu,
5. stworzenie warunków do bezpiecznej ewakuacji,
6. przekazanie informacji osobom lub służbom odpowiedzialnym za reakcję.
Dlatego zabezpieczenia ppoż nie powinny być traktowane jako pojedyncze urządzenia działające niezależnie od siebie.
W zależności od rodzaju obiektu mogą obejmować m.in. system sygnalizacji pożaru, czujki, ręczne ostrzegacze pożarowe, sygnalizatory, systemy oddymiania, oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne, urządzenia gaśnicze czy podręczny sprzęt gaśniczy.
W bardziej rozbudowanych obiektach duże znaczenie ma również integracja poszczególnych instalacji. Dzięki temu wykrycie pożaru może uruchamiać wcześniej zaprogramowany scenariusz działania różnych elementów infrastruktury.
Sam fakt, że w budynku znajdują się urządzenia przeciwpożarowe, nie przesądza jeszcze o skuteczności ochrony. Liczy się również sposób ich doboru, współpracy oraz reakcja systemu po wykryciu zagrożenia.
Dobrze zaprojektowany system przeciwpożarowy ppoż może działać według następującego schematu:
wykrycie zagrożenia → przekazanie sygnału do centrali → analiza sygnału → uruchomienie przewidzianych alarmów i sterowań → przekazanie informacji do określonych odbiorców.
Dokładny przebieg zależy oczywiście od rodzaju obiektu i zastosowanego systemu.
Inne warunki występują w zapylonym zakładzie produkcyjnym, inne w biurowcu, a jeszcze inne w serwerowni czy obiekcie magazynowym. Z tego względu system powinien być projektowany z uwzględnieniem rzeczywistych zagrożeń, sposobu funkcjonowania obiektu i obowiązujących wymagań.
W określonych rodzajach obiektów przepisy nakładają obowiązek stosowania systemów sygnalizacji pożarowej.
Nie istnieje jeden schemat instalacji przeciwpożarowej, który można zastosować w każdym obiekcie. Można jednak wskazać podstawowe elementy typowego systemu sygnalizacji pożaru.
Są to przede wszystkim odpowiednio dobrane czujki pożarowe oraz ręczne ostrzegacze pożarowe, czyli ROP.
Ich zadaniem jest wykrycie określonych oznak zagrożenia lub umożliwienie ręcznego zgłoszenia pożaru przez osobę znajdującą się w obiekcie.
Centrala odbiera sygnały z urządzeń systemu i realizuje zaprogramowaną logikę działania. Na jej podstawie mogą zostać uruchomione alarmy lub odpowiednie sterowania.
W zależności od projektu mogą to być m.in. sygnalizatory, urządzenia oddymiające, zamknięcia przeciwpożarowe lub inne elementy infrastruktury współpracujące z systemem.
Jeżeli obiekt jest wyposażony w odpowiednie rozwiązania transmisyjne, informacja o alarmie może zostać automatycznie przekazana poza budynek.
W nowoczesnych obiektach szczególnie ważna jest właśnie współpraca różnych systemów. Po wykryciu pożaru mogą zostać uruchomione m.in. określone funkcje oddymiania, zamknięte odpowiednie drzwi lub bramy przeciwpożarowe, zwolnione przejścia objęte kontrolą dostępu, wyłączone wybrane instalacje wentylacyjne albo wykonane inne sterowania wynikające z przyjętego scenariusza pożarowego.
Celem takich działań jest przede wszystkim ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu oraz stworzenie odpowiednich warunków do ewakuacji i działania służb ratowniczych.
Wykrycie pożaru jest dopiero pierwszym etapem reakcji. Równie ważne jest to, gdzie trafi informacja o alarmie i co wydarzy się po jej odebraniu.
Ma to szczególne znaczenie w obiektach, które przez część doby pozostają puste. Jeżeli zagrożenie pojawi się nocą lub w weekend, lokalny sygnał alarmowy może nie wystarczyć do szybkiego rozpoczęcia działań.
Właśnie w tym celu stosowany jest monitoring pożarowy.
W przypadku obiektów objętych odpowiednimi wymaganiami urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe są łączone z właściwą komendą lub jednostką ratowniczo-gaśniczą PSP, a sposób wykonania takiego połączenia uzgadnia się z właściwym miejscowo komendantem Państwowej Straży Pożarnej.
Polpatron oferuje rozwiązania monitoringu pożarowego umożliwiające automatyczne przekazywanie sygnałów alarmowych do stanowiska kierowania Państwowej Straży Pożarnej.
Korzyścią jest skrócenie drogi pomiędzy wykryciem zagrożenia a przekazaniem informacji odpowiednim służbom. W przypadku pożaru czas reakcji wpływa zarówno na bezpieczeństwo ludzi, jak i na możliwość ograniczenia strat w mieniu oraz przestoju w działalności firmy.
Rozbudowane systemy techniczne nie zastępują podręcznego sprzętu gaśniczego. Gaśnica może pozwolić na podjęcie działania w początkowej fazie pożaru, jeżeli sytuacja pozwala zrobić to bez narażania własnego bezpieczeństwa.
Dobór sprzętu musi jednak odpowiadać zagrożeniom występującym w danym miejscu. Dlatego wybierając rodzaje gaśnic, trzeba uwzględnić przede wszystkim grupy pożarów, które mogą wystąpić w obiekcie.
|
Klasa pożaru |
Co może się palić? |
Przykłady |
|
A |
materiały stałe, zwykle pochodzenia organicznego |
drewno, papier, tkaniny |
|
B |
ciecze i materiały stałe topiące się |
paliwa, rozpuszczalniki, farby |
|
C |
gazy |
propan, metan, gaz ziemny |
|
D |
metale |
magnez, sód |
|
F |
tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych |
olej i tłuszcz w urządzeniach gastronomicznych |
Taki podział jest stosowany przy określaniu przeznaczenia gaśnic, a przepisy wymagają dopasowania ich rodzaju do grup pożarów mogących wystąpić w danym obiekcie.
Dlatego gaśnicy nie powinno się wybierać wyłącznie na podstawie jej wielkości czy ceny. Powinna odpowiadać konkretnym zagrożeniom występującym w miejscu, w którym ma zostać użyta.
Nawet dobrze zaprojektowany system nie zastąpi właściwej organizacji bezpieczeństwa.
Czujka może szybko wykryć dym, ale zastawiona droga ewakuacyjna nadal pozostaje zastawioną drogą ewakuacyjną.
Dlatego ochrona przeciwpożarowa w firmie wymaga również:
●opracowania i aktualizowania wymaganej dokumentacji, w tym Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego w obiektach, w których jest ona wymagana,
●utrzymywania drożnych i odpowiednio oznakowanych dróg ewakuacyjnych,
●zapewnienia dostępu do gaśnic, hydrantów i innych urządzeń przeciwpożarowych,
●szkolenia pracowników,
●określenia zasad alarmowania i postępowania w przypadku zagrożenia,
●wykonywania wymaganych przeglądów, konserwacji i kontroli,
●szybkiego reagowania na zauważone usterki.
Najlepsze efekty daje połączenie rozwiązań technicznych z właściwymi procedurami. System może automatyzować część reakcji i ograniczać wpływ niektórych błędów, ale nie zwalnia to właściciela, zarządcy ani użytkowników obiektu z obowiązku dbania o bezpieczeństwo.
Nie musisz samodzielnie projektować systemu przeciwpożarowego, żeby zauważyć potencjalne słabe punkty. Zacznij od kilku podstawowych pytań:
●Czy znasz najważniejsze źródła zagrożenia pożarowego w swoim obiekcie?
●Czy instalacja elektryczna, maszyny i urządzenia są regularnie kontrolowane?
●Czy materiały palne są właściwie przechowywane?
●Czy zastosowane urządzenia przeciwpożarowe są poddawane wymaganym przeglądom i konserwacji?
●Czy system jest w stanie wykryć zagrożenie także wtedy, gdy w firmie nie ma pracowników?
●Co dzieje się po wykryciu pożaru?
●Kto otrzymuje informację o alarmie?
●Czy przewidziano automatyczne przekazanie sygnału poza obiekt, jeżeli jest ono wymagane lub uzasadnione charakterem zabezpieczeń?
●Czy pracownicy wiedzą, jak reagować po ogłoszeniu alarmu?
●Czy drogi ewakuacyjne są drożne i właściwie oznakowane?
●Czy poszczególne systemy bezpieczeństwa współpracują ze sobą zgodnie z założonym scenariuszem?
Jeżeli odpowiedź na część tych pytań nie jest oczywista, warto zweryfikować sposób zabezpieczenia obiektu i sprawdzić, czy odpowiada on rzeczywistym zagrożeniom.
Nie każde zagrożenie pożarowe można całkowicie wyeliminować. Można jednak ograniczać prawdopodobieństwo jego wystąpienia i przygotować obiekt tak, aby zagrożenie zostało możliwie szybko wykryte, a odpowiednie działania rozpoczęły się zgodnie z wcześniej przyjętym scenariuszem.
Dlatego skuteczna ochrona nie sprowadza się do jednego urządzenia. Łączy prewencję, rozwiązania techniczne, systemy wykrywania i alarmowania, monitoring, procedury oraz regularną kontrolę ich działania.
Polpatron specjalizuje się w zintegrowanych rozwiązaniach z zakresu bezpieczeństwa obiektów, w tym systemach przeciwpożarowych i monitoringu pożarowym. Takie podejście pozwala projektować ochronę jako współpracujący system, a nie zbiór niezależnych urządzeń.
Chcesz sprawdzić, czy zabezpieczenia przeciwpożarowe w Twoim obiekcie odpowiadają jego specyfice i rzeczywistym zagrożeniom? Skontaktuj się z Polpatron. Przeanalizujemy potrzeby obiektu i dobierzemy rozwiązania z zakresu zabezpieczeń technicznych oraz monitoringu pożarowego.